Το φρικιαστικό ναυάγιο που έγινε έργο τέχνης και Μνημείο Ελπίδας

1993

Η Ιστορική Εικαστική επέμβαση του Κώστα Βαρώτσου στο κουφάρι ενός πλοίου που έπνιξε 81 Ανθρώπους.
Μαθήματα Αληθινού πολιτισμού και αληθινής ανθρωπιστικής και κοινωνικής αλληλεγγύης έδωσαν οι ιταλικές αρχές όταν ζήτησαν στον διεθνούς φήμης Έλληνα γλύπτη, Καθηγητή του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) Κώστα Βαρώτσο, να επέμβει στο πλοίο-εκατόμβη «Kater I Rades» που βρισκόταν βουλιαγμένο ανοικτά του Λιμανιού του Οτράντο, στο Λέτσε της Ιταλίας και είχε στα αμπάρια του 81 πρόσφυγες πνιγμένους και να το μετατρέψει σε Μνημείο – σύμβολο.
Το έργο με το συμβολικό τίτλο «Απόβαση» βρίσκεται μόνιμα τοποθετημένο στο λιμάνι του Οτράντο και ο Κώστας Βαρώτσος του έδωσε τον τίτλο «Η Απόβαση».
Eνα ακόμη έργο του Κ. Βαρώτσου, μια ακόμα σημαντική εικαστική επέμβαση με το γνωστό του στυλ συνδυάζοντας με το γυαλί τον φυσικό περιβάλλοντα χώρο και υλικά που βρίσκονται γύρω στον χώρο αυτόν βρίσκεται στο λιμάνι του Οτράντο στην Κάτω Ιταλία. Πρόκειται για μια ακταιωρό του Ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού που είχε βυθιστεί μεταφέροντας μετανάστες στην Ιταλία, την εποχή που είχαν ανοίξει τα σύνορα της Αλβανίας. Ανελκύστηκε και με την εικαστική παρέμβαση του Κ. Βαρώτσου μετατράπηκε σε μνημείο αφιερωμένο σε όσους πνίγηκαν στην θάλασσα, αναζητώντας μια καλύτερη τύχη..»

Ήταν 28 Μαρτίου 1997, στα στενά του Οτράντο, 25 ναυτικά μίλια από τις ακτές της Απουλίας, όταν το ιταλικό πολεμικό πλοίο «Sibilla» συγκρούεται με το αλβανικό πλοίο «Kater I Rades», το οποίο βυθίζεται αμέσως. Το πλοίο ήταν γεμάτο πρόσφυγες. Κουβαλούσε στα αμπάρια του το όνειρο για ένα καλύτερο αύριο 81 ανθρώπων και στο ναυάγιο πήρε μαζί του στον πάτο της θάλασσας τις ζωές και των 81 ανθρώπων και μεταξύ αυτών 61 μητέρων με παιδιά. Την εποχή εκείνη το θέμα είχε πάρει τεράστιες διαστάσεις προκαλώντας την διεθνή κατακραυγή.
Και μετά ως συνήθως το θέμα ξεχάστηκε.

Πέντε χρόνια μετά το Μεσογειακό Ινστιτούτο Πολιτισμού της Επαρχίας του Λέτσε της Ιταλίας ο νομάρχης της Απουλίας και Η δήμαρχος του Οτράντο ανελκύουν το κουφάρι «Kater I Rades» και ζητούν στον διεθνούς φήμης Έλληνα γλύπτη, Καθηγητή του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) Κώστα Βαρώτσο, να δει το κουφάρι και να τους απαντήσει να θα ήθελε να επέμβει καλλιτεχνικά σ’ αυτό το ανατριχιαστικό κουφάρι του πλοίου δίνοντάς του μια διαφορετική «ζωή» με σκοπό να αναδείξει την υπόθεση του ναυάγιου και να ευαισθητοποιήσει την διεθνή κοινή γνώμη μέσω της γνωστής τέχνης του και να ¨μιλήσει» για το όνειρο της προσφυγιάς που χάνεται κάθε χρόνο στα βάθη των θαλασσών
Ο Κώστας Βαρώτσος δέχεται φυσικά ως γνωστός υπεραισθητός στα θέματα αυτά και έτσι επίσημα του ανέθεσαν το έργο .
Έτσι αναλαμβάνει να μετατρέψει το ναυάγιο σε Μνημείο αφιερωμένο σε εκείνους που χάθηκαν στη θάλασσα στις 28 Μαρτίου 1997.
«Ένα έργο για τη μεταναστεύουσα ανθρωπότητα»,

Ο Βαρώτσος εκείνη την εποχή δουλεύοντας στην Ιταλία αλλά και αργότερα σε συνεντεύξεις του είχε δηλώσει διάφορα όπως το σπουδαίο και συγκινητικό «Είχα να δουλέψω σ’ ένα θανατικό αντικείμενο… Δεν ξέρω πώς άντεξα να επέμβω στο κουφάρι πλοίου που έπνιξε 81 πρόσφυγες»

«Ουσιαστικά πήγα να δώσω ζωή σε μια τραγωδία, να τη βάλω σε μια άλλη διάσταση. Κάποια στιγμή θυμάμαι όταν δούλευα πάνω στο κουφάρι του πλοίου είδα ένα παιδάκι να περιτριγυρίζει – ήταν 15 – 20 χρονών – πήγα κοντά, του ήταν Αλβανός, δεν ήξερε να μιλήσει ούτε Ιταλικά, ούτε Ελληνικά, μου έδειξε το πλοίο και μου είπε “Παπά…” Είχε πνιγεί ο πατέρας του μέσα στο σκάφος αυτό και το μικρό είχε επιβιώσει όταν ήταν μωρό.

«Είχα να δουλέψω σε μια “κάσα”, σε ένα θανατικό αντικείμενο του πρώτου μεγάλου ατυχήματος με επιβαίνοντας μετανάστες που συνέβη στη Μεσόγειο», είχε πει στο TheTOC στην Κατερίνα Λυμπεροπούλου ( 20 Απρ. 15 (07:52) | upd: 20 Απρ. 15 (15:29)δημιουργός του περίφημου «Δρομέα» που παρέδωσε στην πόλη του Οτράντο «το πιο πολιτικό μου έργο», όπως λέει.
«έπρεπε να το ζήσω από κοντά για να καταλάβω. Στη Μεσόγειο συμβαίνει μια τραγωδία ανθρώπινη η οποία ο μέσος Ευρωπαίος δεν μπορεί να διανοηθεί. Υπάρχουν χιλιάδες νεκροί κάθε χρόνο. Θα έλεγα ότι εκεί διεξάγεται ένας άλλος πόλεμος» που όσο και να τον υποψιάζεσαι δεν μπορείς να το κατανοήσεις πλήρως.
Η απόγνωση της δημάρχου της Λαμπεντούζα
Θυμάται μάλιστα, ότι κατά τη διάρκεια της έρευνας και της μελέτης που έκανε το 2011 και το 2012 για τη δημιουργία του έργου του είχε έρθει σε επαφή με την τότε δήμαρχο της Λαμπεντούζα. « Ήταν σε απόγνωση από το πώς μετατρέπεται η Μεσόγειος σε υγρό τάφο», θυμάται. « “Είναι δυνατόν να μην έχει ένα μεταναστευτικό νόμο η Ευρώπη όπως η Αμερική, ο Καναδάς, όλοι οι ήπειροι;”, μας έλεγε».
«Μετά έρχεται ο νομάρχης και να μου λέει: «Πάρε την κάσα να δουλέψεις!…»


Για τον Κ. Βαρώτσο, το τραγικό επίσης είναι ότι εγώ δούλεψε αυτό το έργο το 2011 και το 2012 που ζούσε συγχρόνως την τραγωδία της Ελλάδας: «Των δικών μας επιστημόνων που έφευγαν στο εξωτερικό: μια Ελλάδα σε πανικό, καταρρέουσα. Να βλέπω όλα γύρω μου να γκρεμίζονται και να έρχεται ο νομάρχης και να μου λέει: Πάρε και την κάσα!»

Χρησιμοποίησα αποσπάσματα από την του Κώστα Βαρώτσου στην Κατερίνα Λυμπεροπούλου | 20 Απρ. 15 (07:52) | upd: 20 Απρ. 15 (15:29) στο THE TOC.

Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον φίλο συνάδελφο και ερασιτέχνης φωτογράφος Vangelis Paramanis ο όποιος με την εξερευνητική του και έμπειρη ματιά ως ταξιδιώτης είδε και φωτογράφησε αυτό το έργο από κοντά.
Προσωπικά τον ευχαριστώ για την φιλία του αρχικά (χρόνια φίλοι…) την συνεργασία του (πολλά χρόνια μαζί σε ραδιόφωνα. Τηλεοράσεις κτλ) την εμπιστοσύνη του και τέλος που μου διέθεσε τις τις ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ φωτογραφίες και μεταξύ άλλων που έψαξα να βρω να ξέρω τα απαραίτητα ώστε να γράψω το αρθρική που διαβάσατε και να μάθουμε όλοι για αυτό το διάσημο στο εξωτερικό αυτό έργο του Κώστα Βαρώτσου που στην Σύρο τον μάθαμε …μάλλον πρόσφατα…

Χαρισμένο ιδιαίτερα στην Καλή φίλη Eleni Senninha Lecca που λατρεύει τον Κώστα Βαρώτσο.

Για την Ιστορία Αξίζει να γνωρίζετε:

 


Ο Κώστας Βαρώτσος είναι ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της σύγχρονης τέχνης. Με εικαστικές παρεμβάσεις σε όλο τον κόσμο έχει δημιουργήσει σημαντικό αριθμό έργων όπως, μεταξύ άλλων, τη μνημειώδη παρέμβαση στο βουνό La Morgia στο Abruzzo, τον πέτρινο «Ποιητή» στο δάσος της Casacalenda, τον γυάλινο «Ορίζοντα» για την υπαίθρια έκθεση Fresco Bosco στην Padula, το γλυπτό για την πλατεία Benefica στο Τορίνο, καθώς και την επέμβαση «Paesagio con Rovine» στην πόλη της Gibellina, μία σύνθεση που προήλθε από απομεινάρια της πόλης μετά από καταστρεπτικό σεισμό. Ακόμη στις ΗΠΑ, τον -35 μέτρων- «Ορίζοντα» στην όψη του ουρανοξύστη του art hotel Murano στο Seattle και το έργο «Συγκοινωνούντα δοχεία» μπροστά από το Δημαρχείο του Palm Beach.

Γράφει ο δημοσιογράφος και ιστορικός:Παναγιώτης Κουλουμπής

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ