Βομβαρδισμος του ΜΑΚΕΔΟΝΙA στο λιμανι της Ερμουπολης

1445

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η “ΓΕΙΤΟΝΙΣΑ” ΤΗΝΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΤΟ ΘΙΛΙΒΕΡΟ ΠΡΟΝΟΜΙΟ ΝΑ ΠΥΡΠΟΛΗΘΗΚΕ ΕΝΑ ΠΑΣΙΓΝΩΣΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΠΛΟΙΟ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ. Η ΕΡΜΟΥΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΣΥΡΟΣ ΕΧΟΥΝ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ.
ΠΟΙΑ ΣΥΡΙΑΝΗ ΚΟΠΕΛΑ ΣΚOΤΩΘΗΚΕ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΠΙΟ ΗΤΑΝ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑΚΙ ΠΟΥ ΕΛΕΓΑΝ ΕΚΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΓΙΑ ΑΥΤΗΝ και σήμερα έχει ξεχαστεί τελείως;
Ένα μοναδικό ιστορικό γεγονός υψίστης σημασίας και ένα επίσης μοναδικό φωτογραφικό αρχείο από σπάνια αρχεία που για πρώτη φορά βγαινουν στην επιφάνεια ειδικά αυτά που προέρχονται από τα Τούρκικα Αρχεία του Τουρκικού πολεμικού Ναυτικού
Διαβάστε το μοναδικό αυτό ιστορικό άρθρο.

Καλημέρα σας. Καλή Εβδομάδα σε όλους.

Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα θέμα που είναι σε πολλούς όχι μόνο Συριανούς και ιστορικούς ερευνητές και ιστορικούς αναλυτές άγνωστο. Τ

Τον βομβαρδισμό του Ελληνικού καταδρομικού εύδρομου ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ” μέσα στο λιμάνι της Ερμούπολης την εποχή του Α’ Βαλκανικού πολέμου. Το πρώτο παρθενικό ταξίδι μετά την ύψωση της ελληνικής σημαίας έκανε στις 5 Απριλίου 1912 στη γραμμή Πειραιώς – Πατρών – Μασσαλία – Κάδιξ – Νέας Υόρκης μεταφέροντας μετανάστες ήταν ένα από τα πρώτα ελληνικά υπερωκεάνια.

Ιστορική τοποθέτηση Βαλκανικοί Πόλεμοι. Μια ιστορια που οι Νεοέλληνες την έχουν σχεδόν ξεχασμένη.

Μετά από κάποια ταξίδια και την έναρξη στο μεταξύ του Α’ Βαλκανικού πολέμου η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε την επίταξή του, το οποίο και εξόπλισε ως βοηθητικό καταδρομικό (εύδρομο) και οπλιταγωγό υπό κυβερνήτη τον πλωτάρχη Π. Τσουκαλά. Στη συνέχεια υπάχθηκε στη ναυτική μοίρα των Ευδρόμων του τότε Βασιλικού Ναυτικού υπό τον διοικητή μοίραρχο πλοίαρχο Δαμιανό.

Μια ιστορια που μετά σχεδόν “θάφτηκε” και ξεχάστηκε όχι μόνο από την επίσημη ιστόρια της Ελλάδας αλλά και γενικότερα από την Στρατιωτική ιστορια της Ευρώπης. Κανένας δεν τιμωρήθηκε παραδειγματικά ποτέ. Οι Λόγοι αυτονόητοι.
Θα τους κατανοήσετε καλύτερά διαβάζοντας το πολύ ενδιαφέρον αυτό άρθρο.

Μετά την ναυμαχία της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912). Ολόκληρο τον Δεκέμβριο του 1912, ο τουρκικός στόλος έκανε μάταιες απόπειρες να βγει στο Αιγαίο. Όποτε προσπάθησε, βρήκε μπροστά του το «Αβέρωφ» κι επανέκαμψε στα στενά. οι Τούρκοι αποφάσισαν να δημιουργήσουν θήραμα που θα παράσερνε το θωρηκτό «Αβέρωφ» σε κυνήγι, ώστε να μπορέσει ο υπόλοιπος στόλος τους να βγει στο Αιγαίο. Για τον ρόλο αυτό, διάλεξαν το ελαφρύ καταδρομικό «Χαμιδιέ» («Hamidieh») που κυβερνούσε ο Χουσείν Ρεούφ μπέης (Hüseyin Rauf) . Έτσι το σύννεφιασμένο βράδυ της πρωτοχρονιάς του 1913, με φουρτουνιασμένη τη θάλασσα και τα ελληνικά πλοία προσορμισμένα στην Ίμβρο, το «Χαμιδιέ» βγήκε αθέατο από τα στενά, προχώρησε παραλιακά στη Θράκη, έκοψε νότια πριν από τη Θάσο και έβαλε πλώρη για τη Σύρο. Από ένα σήμα που έπιασαν οι Τούρκοι, γνώριζαν ότι εκεί ναυλοχούσε το επιταγμένο «Μακεδονία» που χρειαζόταν επισκευή του πηδαλίου του.

12119129_702605886540407_1521490142327188935_n

Το “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ” ήταν ατμόπλοιο επιβατικό που ναυπηγήθηκε το 1912 στα αγγλικά ναυπηγεία των James Laing & Sons Ltd στο Σάντερλαντ της Αγγλίας και το επίταξε ο Ελληνικός Στρατός σαν εύδρομον οπλιταγωγό και νοσοκομειακό άνηκε στη ναυτιλιακή εταιρεία «Εθνική Ατμοπλοΐα της Ελλάδος», το πλοίο αυτό είχε εκτόπισμα 6.333 γκρός τον, μήκος 422 πόδια και μέγιστο πλάτος 51 πόδια, ανέπτυσσε ταχύτητά του έφθανε τους 17 κόμβους. Με την επίταξή του το εξόπλισε ως βοηθητικό καταδρομικό (εύδρομο) και οπλιταγωγό υπό κυβερνήτη τον Πλωτάρχη Π. Τσουκαλά. Στη συνέχεια υπάχθηκε στη ναυτική μοίρα των ευδρόμων, του τότε Βασιλικού Ναυτικού υπό τον διοικητή μοίραρχο, πλοίαρχο Ι. Δαμιανό.

12143170_702605493207113_4042070428337743769_n

Στις 10:30 ώρα της 2ας Ιανουαρίου, το «Χαμιδιέ» βρισκόταν μπροστά στο λιμάνι της Ερμούπολης της Σύρου, και καλούσε τον πλοίαρχο του «Μακεδονία» που ήταν στη προκυμαία «ψαράδικα» να παραδώσει το πλοίο. Ο πλοίαρχος δεν διακινδύνευσε μάχη, με τη σκέψη ότι μια τέτοια ενέργεια θα έβαζε σε κίνδυνο την πόλη, έχοντας «κεκαλυμμένα πυρά» δέχθηκε καταιγιστικό πυρ από τα πυροβόλα του τουρκικού. Το «Χαμιδιέ» έφυγε για τη Μύκονο. Το «Μακεδονία» θα ανελκυόταν έπειτα από δέκα μέρες και, με δικά του μέσα, θα πήγαινε στον ναύσταθμο για επισκευές. Η κυβέρνηση του Βενιζέλου όμως τα χρειάστηκε. Στάλθηκε σήμα στον «Αβέρωφ» να κυνηγήσει το «Χαμιδιέ». Ο ναύαρχος Κουντουριώτης αρνήθηκε: Εξήγησε ότι το «Χαμιδιέ» αυτόν ακριβώς τον ρόλο εξυπηρετούσε, να απομακρύνει το «Αβέρωφ» από τα στενά, ώστε να μπορέσει να βγει ο τουρκικός στόλος στο Αιγαίο. Γι’ αυτό άλλωστε, διέταξε και ο ελληνικός στόλος απλώθηκε σε τόξο απέναντι στα στενά. Τέσσερα τορπιλοβόλα αντιτορπιλικά ανέλαβαν να κλείσουν τον δρόμο προς τη Σμύρνη για την περίπτωση που το «Χαμιδιέ» θα προσπαθούσε να πάει εκεί, μια και στα Δαρδανέλια ήταν αδύνατο να πλησιάσει. Δεν άργησε να φανεί πόσο σωστά είχε σκεφτεί ο Παύλος Κουντουριώτης.

Τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Ιανουαρίου 1913, νύχτα σκοτεινή και συννεφιασμένη με ισχυρούς βόρειους ανέμους που σάρωναν την επιφάνεια του Αιγαίου, η ελληνική περίπολος είχε καταφύγει στα υπήνεμα της Ίμβρου και της Τενέδου. Το “Hamidien” βγήκε από τα στενά στις 7 το βράδυ, παρέπλευσε τη Θρακική ακτή, πέρασε ανάμεσα από τη Θάσο και τη Λήμνο και ακολουθώντας στη συνέχεια πορεία προς τα νότια, βρέθηκε στις 11:30 της 2ας Ιανουάριου μπροστά στην είσοδο του λιμανιού της Σύρου. Ο κυβερνήτης της «Μακεδονίας» όταν αντιλήφθηκε το “Hamidien” και έλαβε το σήμα του «παραδώστε το πλοίον» διέταξε τον αυτοβυθισμό της. Κάθε προσπάθεια να αμυνθεί θα έθετε σε κίνδυνο την Ερμούπολη. Ύστερα από νέο σήμα του “Hamidien” παραμέρισε αγγλικό φορτηγό που κάλυπτε την αριστερή πλευρά του «εύδρομου» και άρχισε ο βομβαρδισμός που κράτησε 10 λεπτά. Το “Hamidien” έριξε συνολικά 72 βλήματα: 20 εναντίον της πυριτιδαποθήκης της πόλεως (σ.σ. στο «μπαρουτοχανά» πίσω από τα καζάνια υγρών καυσίμων ΣΕΚΑ) που αστόχησαν και 52 εναντίον της «Μακεδονίας», από τα οποία 46 πέτυχαν το στόχο τους. Η «Μακεδονία» με την αυτοβύθισή της είχε καθίσει στον πυθμένα του λιμανιού και το ανώτερο μέρος εξείχε. Ήταν δεμένο μπροστά στο κτίριο της σημερινής περιφέρειας.

12116003_702605539873775_342793292213063987_n

Τα πυρά του “Hamidien” προκάλεσαν πυρκαγιές και εκρήξεις στα πυρομαχικά της, αλλά τα ζωτικά μέρη του πλοίου διασώθηκαν. Μετά από δέκα μέρες η «Μακεδονία» ανελκύστηκε και έπλευσε μόνη της στο ναύσταθμο για επισκευές. Όταν τέλειωσε ο βομβαρδισμός, το τουρκικό καταδρομικό βγήκε ολοταχώς από το λιμάνι της Σύρου με κατεύθυνση τη Μύκονο. Τα πυρά που είχαν αστοχήσει είχαν προκαλέσει πυρκαγιές σε σπίτια της Ερμούπολης και είχαν στοιχίσει έναν νεκρό και δύο τραυματίες στον άμαχο πληθυσμό. (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους – Εκδοτική Αθηνών – Τόμος ΙΔ’).

 

12118902_702605499873779_5046619007178472178_n
Είναι σχεδόν ξεχασμένη η ιστορια της κοπέλας που σκοτώθηκε τότε.
Ρίχνοντας τις άστοχες βολές με οβίδες στο λιμάνι το τούρκικο πολεμικό κάποια οβίδα έπεσε στο ηλεκτρικό … σημερινή πυροσβεστική. Ο “νεκρός¨ ήταν μια κοπέλα 18 χρόνων που δούλευε εκεί. Επειδή εξαιτίας του πλοίου Μακεδονία συνέβη αυτό ο κόσμος είχε βγάλει ένα ποιηματάκια που έλεγε τα εξής “ΓΛΥΚΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΕΓΑΛΟ ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΥ ΣΚΟΤΩΣΕΣ ΤΗ ΔΟΥΛΑ 18 ΧΡΟΝΩΝ.”

Ο τουρκικός τύπος εν τω μεταξύ παραληρούσε και δημοσίευε εικόνες του «ήρωα» Ρεούφ μπέη, μέχρι και ποιήματα του αφιέρωναν που κατάφερε «να κάψει τη Ρωμιοσύνη».

 

12122702_702605569873772_9095200511579931160_n
Ας δούμε τι έγραψε ο τοπικός τύπος για το βομβαρδισμό και πώς το αντιμετώπισε η Συριανή κοινωνία.

 

12119003_702606796540316_2420792546432689611_n

Η εμφάνιση του τουρκικού πολεμικού προ του λιμένους της Σύρου «ης ως αναγκαία προϋπόθεση οι ευεπίφοροι εις πανικούς ζητοπόλεμοι, εθεώρησαν την καταστροφήν του προ των Δαρδανελίων φρουρόντος ελληνικού στόλου» ενέσπειρε τον πανικόν. Αμέσως όλα τα ξένα πλοία που ευρίσκοντο εις το λιμάνι και όλα τα προξενεία ύψωσαν τας σημαίας των και πολλοί πανικόβλητοι συνέρρεαν εις αυτά «αποφέροντας παν ότι έκαστος πολύτιμον είχε». Πολλαί επίσης οικίαι και επισήμων μάλιστα «άγνωστον προς τίνα σκοπό» ύψωσαν ξένας σημαίας. Τα καταστήματα όλα «μετά σπουδής» εκλείσθησαν και πολλοί συνέρρεαν εις τας Γαλλικάς μονάς των Καλογραίων της Άνω Σύρου. Ο όχλος διήρπασε όπλα γκρα από τας αποθήκας τροφίμων και φυσίγγια από του Καρδίτση και οπλιζόμενος ετρέπετο εις τα όρη. Το βράδυ εσημειώθη «παννύχιος αγρυπνία» όλων των κατοίκων συγκεντρουμένων πολλών οικογενειών εις την παρέχουσα μεγαλύτεραν ασφάλειαν οικίαν.

Αι αρχαί της πόλεως με επικεφαλής τον επίσκοπον καθησύχαζαν τα πλήθη. Ο επίσκοπος Αθ. Λεβεντόπουλος την ώρα του βομβαρδισμού κατήλθε αμέσως εις την προκυμαίαν και την αγορά εμψυχώνων τον κόσμον παρά τας προτροπάς πολλών που υπεδείκνυαν «ότι είναι επικίνδυνον να περιφέρεται εις τας οδούς». Αλλ’ ο Σύρου Αθανάσιος παρείχε νέον δέιγμα «της εν Σύρω θαυμαστής του δράσεως». Μετά μάλιστα τον βομβαρδισμό η επισκοπή του «μετεβλήθη εις Ναυαρχείον» όπου επί ημέρας εφιλοξενήθησαν άνω των 30 ναυτών της «Μακεδονίας».

 

12074803_702605836540412_8290283886084031040_n
Μετά τρεις ημέρας (5/1/1913) ο τουρκικός στόλος δεν επέτυχε να διασπάσει τον ελληνικό αποκλεισμόν, επιστρέψας αδόξως εις τα στενά και ο ενθουσιασμός επεκράτησε πάλιν εις της Σύρον

12106873_702605859873743_6218737431752175819_n

Γράφει: Ο δημοσιογράφος και Ιστορικός Παναγιώτης Κουλουμπής

Πηγές: Ιστορία Του Ελληνικού Έθνους.
Ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων. Ναυτική Πολεμική Ιστορία των Ελλήνων. ΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 1912-1913 του Σπ Μελά εκδόσεις ΤΟ ΒΗΜΑ βιβλιοθήκη. (Εφ. Ο Άγων – έτος πρώτον, αρ. 2 – 1 Φεβ. 1963 .
Δημήτρης Χάλαρης, Η ιστορία που πρέπει να γνωρίζουμε.
Syros Today.
Τurkish Νavy.

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.