Το Ξεχασμένο Μνημείο Του Αφανούς Ναύτη Στο Λιμάνι Της Ερμούπολης

1403

Βρίσκεται στην αποβάθρα των κρουαζιεροπλοίων και δυστυχώς παρ` όλο που όλοι το βλέπουν κανείς δεν γνωρίζει τίποτα για αυτό το μοναδικό μνημείο.

Η Σημαντικότητα του δεν περιορίζεται μόνο στην Σημασιολογία του, Δηλαδή αφιερωμένο στους Ναυτικούς που χάθηκαν στην θάλασσα και κανείς δεν τους ξαναείδε ποτέ αλλά και στον ίδιο τον Γλύπτη που το κατασκεύασε και είναι ο Σημαντικότερος Έλληνας Γλύπτης της Νεοελληνικής ιστορίας που χωρίς τα χρήματα της εφοπλιστικής Οικογένειας Γουλανδρή δεν υπήρχε περίπτωση να διαθέτει η Σύρος στο λιμάνι της όχι μνημείο του Γλυπτή αυτού αλλά ούτε ένα ρετάλι από κάποιο έργο του.

14292464_859897517477909_6725316259455442757_n

Το μνημείο αυτό είναι επίσης πολύ σημαντικό καθ ότι φαίνεται κανείς σήμερα δεν θυμάται ούτε φαίνεται να γνωρίζει ότι είναι έργο του σπουδαίου αυτού Γλύπτη βρίσκεται στην Ερμουπόλη.
Η ανάδειξη, η γνωστοποίηση και δημοσιοποίηση του λοιπόν είναι σίγουρο ότι θα δημιουργήσει ένα ακόμα σημαντικότατο πόλο έλξης Ιστορικού, Φιλοτεχνικού, ARTστικού και Εκπαιδευτικού και φυσικά Τουριστικού ενδιαφέροντος που θα φέρει πολλούς ανάλογου ενδιαφέροντος επισκέπτες που θα ενδιαφερθούν να δουν το γλυπτό αυτό.

Δεν υπάρχει λιμάνι στη χώρα μας, στο οποίο να μην υπάρχει κάποιο έργο, μνημείο, γλυπτό, που να είναι αφιερωμένο στην Ναυτιλία των Ελλήνων, ή να μας θυμίζει κάποιες ιστορικές της στιγμές.

Στην πλατεία του Τελωνείου, στην ιδία πλατεία που πριν λίγες στήθηκε μετά από αναμονή μερικών αιώνων επιτέλους με την πρωτοβουλία του Καθηγητή Γιώργου Στεφανου και της Δημοτικής Αρχής το Ηλιακό ρολόι του Φερεκύδη, υπάρχει και δεσπόζει μόνο του σχεδόν παραμελημένο από όλους θα έλεγε κανείς αδικοξεχασμένο εδώ και μερικές δεκαετίες υπάρχει και κοσμεί άλλο ένα μνημείο που κανείς δεν γνωρίζει (τουλάχιστον από τους νεώτερους) τίποτα για αυτό.

14329871_859897297477931_6751909811844272529_n

Και όμως αυτό το μνημείο θα έπρεπε να το έχουμε μέσα στην κάρδια μας και να περνάμε και να το αντικρίζουμε με σεβασμό και στοργή και με συναισθήματα υπέρτατης αγάπης και ευγνωμοσύνης.
Πρόκειται για το Μνημείο του Αφανούς Ναύτη.
Ένα σημαντικότατο ιστορικό μνημείο έργο του Γιάννη Παππά που φιλοτεχνήθηκε το 1974 και χρηματοδοτήθηκε από τους εφοπλιστές αδελφούς Ν. Γουλανδρή.
Δεν γνωρίζουμε πολλά για αυτό το μνημείο δυστυχώς καθ` ότι κατασκευάστηκε και τοποθετήθηκε μια εποχή που σχεδόν κανείς δεν ενδιαφερόταν για το νησί και την ιστορία του.
Ξέρουμε ότι ηταν πρωτοβουλία της οικογένειας Γουλανδρή η οποία το χρηματοδότησε και με δίκες της ενέργειες το τοποθέτησε στο σημείο της εισόδου του λιμανιού της Ερμούπολης.

14224800_859898510811143_4849316087980633290_n

Η οικογένεια Γουλανδρή, μια από τις μεγαλύτερες εφοπλιστικές οικογένειες στην Ιστορία της ναυτιλίας όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως με χιλιάδες ναυτικούς εργαζόμενους στα πλοία τους πολλές φορές έχει δείξει τον σεβασμό και την ευγνωμοσύνη της στους ανθρώπους της θάλασσας.

john-goulandris-e0txte

Δυστυχώς το μνημείο αυτό σήμερα δείχνει ξεχασμένο από τον θεό, κατοικία των περιστεριών και των συμπαθέστατων γατών της περιοχής και ένιπτε κάποιων Ρομά που βρίσκουν καταφύγιο στην σκιά του.

Σχεδόν κάθε πόλη νησί που έχει έστω και μια υποτυπώδη Ναυτική Ιστορία έχει ένα αντίστοιχο και ανάλογο μνημείο «Του Αφανούς Ναύτη»
Η «Γειτόνισσα» μας Άνδρος έχει και αυτή το δικό της που θεωρείται «Σήμα κατατεθέν της Άνδρου» και βρίσκετε στην πλατεία της Ρίβας, στο κάτω άκρο της Χώρας όπου κυριολεκτικά δεσπόζει υπερήφανο το χάλκινο άγαλμα του Αφανή Ναύτη, προς τιμή όλων των ναυτικών που έχασαν την ζωή τους στη θάλασσα.

14233174_859897397477921_2978410444874026340_n
Το Ανδριώτικο άγαλμα είναι έργο του Μιχαήλ Τόμπρου, επίσης δωρεά της οικογένειας Γουλανδρή και για αυτό το αναφέρω.
Ένας άλλος λόγος που το αναφέρω είναι η περιπέτεια του αφού ναι μεν τοποθετήθηκε στο βάθρο του στις 5 Νοεμβρίου 1959 και έμεινε ακλόνητο μέχρι τις 30 Απριλίου του 2001 ώσπου μια δυνατή καταιγίδα με δυνατούς ανέμους πάνω από 11 Μποφώρ έριξαν το Ηρωικό Άγαλμα στα μάρμαρα της πλατείας.
Σημασιολογική συγκυρία που αν και φυσική ήθελε να δείξει ότι ακόμα και ένα άγαλμα δεν μπορεί να αντέξει στην μανία μια καταιγίδας.

14225445_859897440811250_4723023009964320397_n
Πόσο περισσότερο ένα καράβι με μερικούς Ναυτικούς μέσα.
Μετά τις απαραίτητες επισκευές, το στα αλήθεια Ηρωικό άγαλμα τοποθετήθηκε ξανά στη θέση του.
Το άγαλμα αυτό πλέον είναι άγαλμα θρύλος, πόλος έλξης επισκεπτών, σήμα κατατεθέν, της Άνδρου, ενός νησιού που θεωρείται κατ εξοχήν ναυτικό νησί με τεράστια ιστορία και προσφορά Πλοίων και Ναυτικών στην Ελληνική Ναυτιλία και είναι επίσης ενα κλασικό σημείο ρεμβασμού, αναμνηστικών φωτογραφιών για όλους τους επισκέπτες του νησιού ακόμα και για τους ντόπιους.

Εύχομαι τώρα που μάθαμε και για αυτό το Μοναδικό και πολύ σημαντικό όχι μόνο για την Ιστορία μας αλλά και για τον απαραίτητα Υποχρεωτικό σεβασμό που πρέπει να τρέφουμε για τους Ναυτικούς μας να δώσετε περισσότερη προσοχή σε αυτό το μνημείο.
Να το προσέχετε, να το κρατάτε καθαρό και να το θυμούνται καμία φορά και να του αφήνουν έτσι για την παράδοση κανένα στεφάνι τιμής και δόξας αφιερωμένο στους Συριανούς Έλληνες ναυτικούς που χάθηκαν στην θάλασσα.

Γιατί αυτό ακριβώς είναι αυτό μνημείο.
Αφιερωμένο στους Ναυτικούς που χάθηκαν στα αδηφάγα μανιασμένα κύματα της και κανείς δεν έμαθε ποτέ ξανά τίποτα για αυτούς.
Και είναι χιλιάδες αυτοί οι Ναυτικοί και δυστυχώς θα συνεχίσουν να χάνονται.
Η θάλασσα δεν κάνει χαρές σε κανένα.

14238085_859897344144593_1897600769621074546_n

 

Παράρτημα: Ποιος Είναι Ο Γλύπτης Γιάννης Παππάς που φιλοτέχνησε το Μνημείο αυτό.
Ο Γιάννης Παππάς (13 Μαρτίου 1913 – 2005) θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς και πιο παραγωγικούς νεοέλληνες γλύπτες που έδρασαν στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα στην Ελλάδα, μεταφέροντας και αξιοποιώντας τις διδαχές της μεταροντενικής γαλλικής σχολής στην ελληνική πραγματικότητα με πλήθος έργων του εγκατεσπαρμένων σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας.
Η Ιστορία του είναι από μόνη της η Ιστορία της Νεοελληνικής Γλυπτικής.
Το 1930 ως το 1932 σπουδάζει τον βρίσκουμε να σπουδάζει στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (École Supérieure des Beaux-Arts) του Παρισιού στο εργαστήριο του καθηγητή Ζαν Μπουσέ (Jean Boucher). Το 1937 βραβεύεται με χρυσό μετάλλιο στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων. Το 1939 εκθέτει στο Παρίσι το πρόπλασμα του ανδριάντα του Αδαμαντίου Κοραή.
Επιστρέφει στην Ελλάδα προκειμένου να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Την 28η Οκτωβρίου 1940 επιστρατεύεται και υπηρετεί στη ζώνη των πρόσω ως απλός οπλίτης. Τον Απρίλιο του 1941 επιστρέφει από το μέτωπο. Τα χρόνια της Κατοχής εργάζεται στο εργαστήριό του στην αθηναϊκή συνοικία Ζωγράφου.
Το Δεκέμβριο του 1944 κατατάσσεται στο Βασιλικό Ναυτικό και υπηρετεί στην Ανωτέρα Ναυτική Διοίκηση Αλεξανδρείας ως ναύτης. Παραμένει στην Αλεξάνδρεια ως το 1951 και μελετά τα μνημεία της αιγυπτιακής τέχνης στο Κάιρο και την Άνω Αίγυπτο. Το 1952 επιστρέφει στην Αθήνα, όπου το 1953 εκλέγεται καθηγητής των Εργαστηρίων Γλυπτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ.).
Το 1972 εκλέγεται αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών, ενώ το 1980 εκλέχθηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Έχει βραβευθεί με τον Ταξιάρχη dell’ Ordine del Merito Nazionale της Ιταλίας.
Φιλοτέχνησε ανδριάντες και προτομές, μεταξύ των οποίων στις πιο αξιόλογες περιλαμβάνονται:
Ανδριάντας Ελευθερίου Βενιζέλου (ορείχαλκος, ύψος 4 μ., Αθήνα – Πάρκο Ελευθερίας). Τοποθετήθηκε στα τέλη του 1969.
Ανδριάντας Οδυσσέα Ελύτη (ορείχαλκος, Αθήνα – Κολωνάκι, Πλατεία Δεξαμενής). Τα αποκαλυπτήρια έγιναν το Μάρτιο του 1997, ένα χρόνο μετά το θάνατο του ποιητή, από τον τότε Υπουργό Πολιτισμού Ευάγγελο Βενιζέλο και τον πρώην Δήμαρχο Αθηναίων Δημήτρη Αβραμόπουλο.
Ανδριάντας Ελευθερίου Βενιζέλου (μάρμαρο, ύψος 3.50 μ., Αθήνα – Προαύλιο Βουλής των Ελλήνων). Τοποθετήθηκε το έτος 1990.
Ανδριάντας Στρατηγού Μακρυγιάννη (ορείχαλκος, ύψος 2 μ., Αθήνα – Οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Βύρωνος). Τοποθετήθηκε επί δημαρχίας Δημήτρη Αβραμόπουλου το Μάρτιο του 1996.
Ανδριάντας Χαριλάου Τρικούπη (μάρμαρο, ύψος 3.45 μ., Αθήνα – Προαύλιο Βουλής των Ελλήνων). Φιλοτεχνήθηκε το 1998 και τοποθετήθηκε το 2000.
Προτομή Δημητρίου Υψηλάντη (μάρμαρο, 1934, Αθήνα – Πεδίον του Άρεως).
Προτομή Κωνσταντίνου Τσάτσου, πρώην Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας (ορείχαλκος, 1989, Αθήνα – Πλάκα, πεζόδρομος οδού Κυδαθηναίων). Βρίσκεται κοντά στο σπίτι, όπου έζησε επί της οδού Κυδαθηναίων αριθ. 9.
Ο Γιάννης Παππάς φιλοτέχνησε επίσης ανδριάντες και προτομές προσωπικοτήτων, που βρίσκονται σε άλλα μέρη της Ελλάδας ή το εξωτερικό, όπως τους ανδριάντες του Αδαμαντίου Κοραή (1938 – 1940, Χίος), του Ελευθερίου Βενιζέλου (Ηράκλειο Κρήτης και Θεσσαλονίκη, 1977), του Μικέ Σαλβάγου, Χιώτη μεγαλέμπορου βάμβακος στην Αίγυπτο (Αλεξάνδρεια), του Ευάγγελου Αβέρωφ – Τοσίτσα (Μέτσοβο), του Ίωνα Δραγούμη (Πλατεία Μακεδονομάχων Θεσσαλονίκης), του Παντελή Πρεβελάκη (Δημαρχείο Ρεθύμνου Κρήτης), τις προτομές των αδελφών Αργέντη, λογίων από τη Χίο, του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου (Πάτρα, 1975 – 1976).

Το έργο του περιλαμβάνει ακόμη πλήθος γλυπτών, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν: «Ο γλύπτης Χρήστος Καπράλος (1936), «Έφηβος» (χάλκινο άγαλμα στο κοινοτικό στάδιο της Αλεξάνδρειας), «Εργάτες στην Κατοχή» (1943), «Κοπέλλες Ελληνίδες» (1953), «Γυναίκα με το Χταπόδι» (1959), «Αναμνήσεις από το καλοκαίρι» (1959), «Η γέννηση της Αφροδίτης» (1976) κ. ά.
Πηγη: Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια και προσωπικές έρευνες.

Γράφει: Ο δημοσιογράφος και Ιστορικός Παναγιώτης Κουλουμπής

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.